धर्मपाल यादव:
हाल ही में जारी 2017 के विश्व प्रेस स्वतंत्रता सूचकांक में भारत का स्थान 136 वां रहा है। इस साल भारत 2016 के मुकाबले तीन पायदान नीचे रहा है। इस वर्ष भारत को जो(136वां)स्थान मिला है वह पत्रकारिता के लिए ‘मुश्किल परिस्थिति’ वाले देशों की श्रेणी है। इसमें अफगानिस्तान और पाकिस्तान जैसे भारत के पड़ोसी देश आते हैं। बिना स्वतंत्र मीडिया के स्वस्थ लोकतंत्र को सुनिश्चित कर पाना संभव नहीं है। लेकिन यह दुर्भाग्यपूर्ण है कि लोकतांत्रिक देशों में प्रेस के लिए बिना अड़चन और रोक के काम कर पाना लगातार मुश्किल होता जा रहा है। यूं तो हम दुनिया का सबसे बड़ा लोकतंत्र होने का दम भरते हैं लेकिन हमारे यहां समाज का दर्पण और लोकतंत्र का चतुर्थ स्तम्भ कहे जाने वाले प्रेस की स्थिति काफी खतरनाक स्तर पर पहुंच गई है जो लोकतंत्र और अभिव्यक्ति की स्वतंत्रता के लिए खतरा है। प्रेस स्वतन्त्रता सूचकांक में भारत का 136वां स्थान चिंतित करने वाला है। रिपोर्टर्स विदाउट बॉर्डर्स की ताजा रिपोर्ट के अनुसार दुनियाभर में मीडिया की आजादी का सिमटना खतरनाक स्तर पर पहुंच गया है। इंडेक्स के 180 देशों की पूरी सूची निम्न है-
1 Norway 7.60
2 Sweden 8.27
3 Finland 8.92
4 Denmark 10.36
5 Netherlands 11.28
6 Costa Rica 11.93
7 Switzerland 12.13
8 Jamaica 12.73
9 Belgium 12.75
10 Iceland 13.03
11 Austria 13.47
12 Estonia 13.55
13 New Zealand 13.98
14 Ireland 14.08
15 Luxembourg 14.72
16 Germany 14.97
17 Slovakia 15.51
18 Portugal 15.77
19 Australia 16.02
20 Surinam 16.07
21 Samoa 16.41
22 Canada 16.53
23 Czech Republic 16.91
24 Namibia 17.08
25 Uruguay 17.43
26 Ghana 17.95
27 Cabo Verde 18.02
28 Latvia 18.62
29 Spain 18.69
30 Cyprus 19.79
31 South Africa 20.12
32 Liechtenstein 20.31
33 Chile 20.53
34 Trinidad and Tobago 20.62
35 Andorra 21.03
36 Lithuania 21.37
37 Slovenia 21.70
38 OECS 22.10
39 France 22.24
40 United Kingdom 22.26
41 Belize 23.43
42 Burkina Faso 23.85
43 United States 23.88
44 Comores 24.33
45 Taiwan 24.37
46 Romania 24.46
47 Malta 24.76
48 Botswana 24.93
49 Tonga 24.97
50 Argentina 25.07
51 Papua New Guinea 25.07
52 Italy 26.26
53 Haïti 26.36
54 Poland 26.47
55 Mauritania 26.49
56 Mauritius 26.67
57 Madagascar 26.71
58 Senegal 26.72
59 Dominican Republic 26.76
60 Guyana 26.80
61 Niger 27.21
62 El Salvador 27.24
63 South Korea 27.61
64 Georgia 27.76
65 Bosnia-Herzegovina 27.83
66 Serbia 28.05
67 Fiji 28.64
68 Lesotho 28.78
69 Mongolia 28.95
70 Malawi 28.97
71 Hungary 29.01
72 Japan 29.44
73 Hong Kong 29.46
74 Croatia 29.59
75 Northern Cyprus 29.88
76 Albania 29.92
77 Guinea Bissau 30.09
78 Benin 30.32
79 Armenia 30.38
80 Moldova 30.41
81 Côte d’Ivoire 30.42
82 Kosovo 30.45
83 Tanzania 30.65
84 Bhutan 30.73
85 Sierra Leone 30.73
86 Togo 30.75
87 Seychelles 30.86
88 Greece 30.89
89 Kyrgyzstan 30.92
90 Peru 30.98
91 Israel 31.01
92 Nicaragua 31.01
93 Mozambique 31.05
94 Liberia 31.12
95 Kenya 31.20
96 Panama 32.12
97 Tunisia 32.22
98 East Timor 32.82
99 Lebanon 33.01
100 Nepal 33.02
101 Guinea 33.15
102 Ukraine 33.19
103 Brazil 33.58
104 Kuwait 33.61
105 Ecuador 33.64
106 Montenegro 33.65
107 Bolivia 33.88
108 Gabon 34.83
109 Bulgaria 35.01
110 Paraguay 35.64
111 Macedonia 35.74
112 Uganda 35.94
113 Central African Republic 36.12
114 Zambia 36.48
115 Congo-Brazzaville 36.73
116 Mali 38.27
117 Maldives 39.30
118 Guatemala 39.33
119 United Arab Emirates 39.39
120 Afghanistan 39.46
121 Chad 39.66
122 Nigeria 39.69
123 Qatar 39.83
124 Indonesia 39.93
125 Angola 40.42
126 Oman 40.46
127 Philippines 41.08
128 Zimbabwe 41.44
129 Colombia 41.47
130 Cameroon 41.59
131 Burma 41.82
132 Cambodia 42.07
133 Morocco / Western Sahara 42.42
134 Algeria 42.83
135 Palestine 42.90
136 India 42.94
137 Venezuela 42.94
138 Jordan 43.24
139 Pakistan 43.55
140 Honduras 43.75
141 Sri Lanka 44.34
142 Thailand 44.69
143 Gambia 46.70
144 Malaysia 46.89
145 South Sudan 48.16
146 Bangladesh 48.36
147 Mexico 48.97
148 Russia 49.45
149 Tajikistan 50.27
150 Ethiopia 50.34
151 Singapore 51.10
152 Swaziland 51.27
153 Belarus 52.43
154 Democratic Republic of Congo52.67
155 Turkey 52.98
156 Brunei 53.72
157 Kazakhstan 54.01
158 Iraq 54.03
159 Rwanda 54.11
160 Burundi 55.78
161 Egypt 55.78
162 Azerbaijan 56.40
163 Libya 56.81
164 Bahrain 58.88
165 Iran 65.12
166 Yemen 65.80
167 Somalia 65.95
168 Saudi Arabia 66.02
169 Uzbekistan 66.11
170 Laos 66.41
171 Equatorial Guinea 66.47
172 Djibouti 70.54
173 Cuba 71.75
174 Sudan 73.56
175 Vietnam 73.96
176 China 77.66
177 Syria 81.49
178 Turkmenistan 84.19
179 Eritrea 84.24
180 North Korea 84.98
No comments:
Post a Comment